Poniższe uwagi dotyczą realizacji programu dydaktycznego w formie podstawowej, w wymiarze 30 godzin dydaktycznych dla studentów "w okolicy" 3-go roku studiów. To w sposób oczywisty narzuca pewne ograniczenia, co jednak nie oznacza rezygnacji z aktywnej formy zajęć, angażującej studentów do myślenia o własnym biznesie. Trzeba jednak z góry założyć, że projekt biznesowy opracowywany indywidualnie bądź grupowo będzie w istocie zamysłem dydaktycznym. Nie zakładamy więc, że w efekcie student rozpocznie działalność gospodarczą, choć tego, rzecz jasna, nie można wykluczyć. Po drugie nie możemy oczekiwać, że w takim wymiarze zajęć studenci opracują pełnowartościowe biznesplany. Wystarczy, że na koniec zajęć zostanie opracowana  wstępna koncepcja biznesu (WKB), zgodnie z formatem przedstawionym w Bloku Od pomysłu do wstępnej koncepcji biznesu.

Ambitna czy tradycyjna przedsiębiorczość?

Zdecydowanie ta pierwsza. Wśród badaczy zajmujących się problematyką przedsiębiorczości od kilkudziesięciu lat trwa ożywiona dyskusja nad celowością rozróżnienia przedsiębiorców „twórczych destruktorów” tak jak widział ich J. Schumpeter oraz P. Drucker, od właścicieli tradycyjnego small businessu. Niewątpliwie nieliczna, bo stanowiąca tylko kilka, najwyżej kilkanaście procent całej populacji MŚP grupa dynamicznych firm wykazuje wiele cech odrębnych od pozostałych. Stosowane pojęcie ambitnej przedsiębiorczości odnosi się do przedsięwzięć bazujących na innowacjach technologicznych, w sferze marketingu, organizacji i zarządzania, wychodzących poza rynki narodowe (eksport) a przy tym nastawione na szybki wzrost (patrz Diagram poniżej). Właśnie w realizacji takich przedsięwzięć absolwenci wyższych uczelni mogą w pełni wykorzystać zdobytą w trakcie studiów wiedzę i zrealizować ambicje zawodowe. Z tego względu w koncepcji realizacyjnej Programu, akcent położony został na specyficzne kwestie związane z uruchamianiem ambitnych przedsięwzięć biznesowych, od początku zaplanowanych z myślą o stworzeniu „czegoś większego”.

W kierunku przedsiębiorczosci innowacyjnej

W nawiązaniu do Diagramu wyżej innowacyjność traktujemy szeroko uzględniając zarówno jej oblicze technologiczne jak i organizacyjne, marketingowe, itp. Pierwszy krok w kierunku innowacyjnego podejścia zrobimy orientując studentów na ambitne formy przedsiębiorczości. Dalszy krok to wprowadzanie na zajęciach przykladów dotyczących innowacyjnych biznesów uruchomionych w dziedzinach będących przemiotem studiów.  Trzeba jednak pamiętać, że mówimy tu o programie wprowadzającym, gdzie dyskutowane są podstawowe kwestie związane z uruchomieniem nowego biznesu z udziałem studentów początkowych lat i stąd trudno wchodzić w bardzo specjalistyczne zagadnienia.   

Liczba uczestników w grupie

 Moje doświadczenia oscylują między 20 a 100 uczestnikami. Jednak najlepiej sprawdzają się grupy 25 – 40 osobowe.

Warsztaty czy wykład

Rzecz jasna warsztaty wszędzie tam, gdzie jest to możliwe. A więc studenci przygotowują się do zajęć, realizują narzucone zadania, prezentują na warsztatach. Przy braku możliwości przeprowadzenia warsztatów pozostaje wykład, rzecz jasna wspomagany wortalem, co daje możliwości przynajmniej częściowej aktywizacji studentów. Ja stosuję formę wykładu w trakcie warsztatów dla szybkiego omówienia trudniejszych problemów, na które nie ma czasu by przedyskutować je na zajęciach.

Relacja między wykładem/warsztatem - podręcznikiem a materiałami na portalu "Przedsiębiorczość dla ambitnych"

Generalnie należy dążyć do tego by studenci zapoznali się z odpowiednią partia podręcznika i dodatkowymi materiałami na wortalu przed warsztatami. Stąd bardzo ważne jest podkreślenie tego obowiazku na zakończenie każdych zajęć.  Zrobiłem wiele by podręcznik dobrze się czytał , by układ, przykłady, przystępny język zachęcały do lektury. Ale wdrożenie nawyku przygotowywania się do kolejnych zajęć przez studentów jest absolutnie kluczowe. Trzeba walczyć z syndromem studenta, który przychodzi na zajęcia by posłuchać i ewentualnie zabrać głos bez żadnego przygotowania. Jak to osiągnąć? Chętnie podyskutuję na Forum na ten temat.

Mając doświadczenia z prowadzeniem zajęć bez i z podręcznikiem mogę zapewnić, że w tej ostatniej formule zajęcia można przeprowadzić znacznie ciekawiej. Nie musząc prezentować wszystkich zagadnień mamy czas na przedyskutowanie trudniejszych kwestii, omówienie stosowanych narzędzi i zadań.

Ważne znaczenie mają też materiały i narzędzia zamieszczone na Portalu. Generalnie niczego nie drukujemy dla studentów - wszelkia materiały i narzędzia ściągają oni z portalu. Dostęp do nich nie wymaga logowania się. Ważne znaczenie mają zadania i pytania zawarte w zakładce Twój biznes. Daje to podstawę do postawienia pytania: Jak konkretna kwestia znajduje odzwierciedlenie w przypadku Twojego biznesu?

Podstawowa jednostka zajęć.

Prowadzę zajęcia z tego przedmiotu w blokach 2- i 4-godzinnych z tym, że lepsze doświadczenia mam z blokami 4-godzinnymi.

Zajęcia obligatoryjne czy fakultatywne.

To się rzecz jasna wiąże z obowiązkowym bądź nieobowiązkowym charakterem zajęć oraz wyborem między formą warsztatu a wykładem. W przypadku obowiązkowych zajęć zawsze będziemy mieli do czynienia z podziałem na grupę aktywną i pasywną. W praktyce nie da się prowadzić zajęć równolegle na potrzeby tych dwóch grup. Z tego względu ja na początku proponuję klarowne reguły gry:

• Studenci, którzy nie są w stanie regularnie uczestniczyć w zajęciach, przygotowywać się i być aktywni zostają zaliczeni do Grupy Pasywnych (P). Wtedy niezależnie od obecności uzyskują zaliczenie na podstawie testu pisemnego na zakończenie zajęć, w wersji rozszerzonej.
• Z kolei ci, którzy zadeklarują udział w Grupie Aktywnych (A) muszą obowiazkowo uczestniczyć we wszystkich zajęciach, realizować określone zadania i na końcu zdać uproszczony test pisemny.
• Jeśli ktoś z Grupy A a nie realizuje założonego programu automatycznie spada do Grupy P.

Takie rozwiązanie pozwala na prowadzenie zajęć pod kątem Grupy A, co nie wyklucza uczestnictwa studentów Grupy P, w charakterze „obserwatorów”.

Struktura organizacyjna programu realizowanego metodą warsztatową.

Tu mamy wyraźny układ dwutorowy. Z jednej strony omawiane są różne zagadnienia związane z uruchomieniem nowego biznesu a z drugiej uczestnicy (indywidualnie bądź w grupach) opracowują koncepcje przedsięwzięć biznesowych. Należy zadbać o właściwą synergię między tymi dwoma ścieżkami oraz pamiętać o sekwencji czasowej, pozwalającej na realizację ostatecznego celu, t.j. przygotowanie wstępnej koncepcji biznesu (WKB).

Praca nad koncepcją biznesu: indywidualnie czy zespołowo?

To zależy, rzecz jasna, od konkretnej sytuacji. Jeśli student jest indywidualistą, ma własny pomysł to powinien go realizować samodzielnie. Ale praca grupowa ma ewidentne zalety. Jest szczególnie wskazana na etapie identyfikacji i wstępnej oceny pomysłów biznesowych. Trzeba jednak pamiętać, by zespoły nie były zbyt liczne – max. 5 osób. Trzeba też uważać na zjawisko dołączania się pasywnych uczestników do istniejących zespołów „na zająca”.

Warunki zaliczenia

Ważne jest by zostały określone na samym początku. Patrz przykładowo format przyjęty w aktualnie realizowanym przeze mnie przedmiocie „Jak uruchomić własny biznes”.